فاجعه سقوط هواپيماي «C-130»، فاجعه تلخي بود كه همه ما را منقلب كرد. ديدن هواپيمايي كه بدون تعادل در هوا در حال سقوط است، صحنهاي عادي نيست و همه بينندگان را بر جاي ميخكوب ميكند. شايد درك اوضاع شاهدان واقعه 11 سپتامبر هماكنون براي شاهدان اين حادثه عينيتر باشد.
آنچه در روز سه شنبه ۱۵ آذر ۱۳۸۴ گذشت
ساعت ۷ صبح همه خبرنگاران ٬ عکاسان و ارتشیان در فرودگاه مهرآباد حضور پیدا کردند. از طرف قسمت تعمیرات ارتش پیام تاخیر پرواز ۵۱۲ هواپیمایی سی ۱۳۰ به مسافران ابلاغ شد.
بالاخره عقربه ها ساعت ۱۳ را نشان دادند٬ مسافران هواپیما به طرف هواپیمای سی ۱۳۰ ارتش منتقل شدند. بعد از سوار شدن به هواپیما و نشستن در صندلی های هواپیما ٬هواپیما در ساعت ۱۳:۲۵ به طرف باند فرودگاه مهرآباد حرکت کرد. پرواز شماره ۵۱۲ راس ساعت ۱۳:۳۰ از تهران را به مقصد بندرعباس تر کرد. بعد از گذشت ۸ دقیقه و زمانی که هواپیما از فرودگاه مهرآباد حدود ۳۰ کیلومتر فاصله داشت کاپیتان بابک گوهری اعلام وضعیت اضطراری در هواپیما کرد و از برج مراقبت مهرآباد درخاست فرود اضطراری کرد. به گفته برخی از کارشناسان این هواپیما با اجبار کنترلر فرودگاه نسبت به فرود در مهرآباد مواجه بود ٬ این در حالی است که این هواپیما توانایی فرود در زمین های نا هموار را داشته است و می توانست در دشت های نزدیک قم یا فرودگاه امام خمینی یا حتی در اتوبان تهران - قم فرود اضطراری انجام دهد.
در ساعت ۱۳:۴۰ خلبان مسیر پروازی را به سمت فرودگاه مهرآباد به قصد انجام فرود اضطراری تغییر داد. بعد از آماده شدن برای فرود در فرودگاه مهرآباد هواپیما به صورت ناپایدار در فاصله ۱۵۰۰ متری باند به با بال راست به ساختمان برخورد کرد و هواپیما منفجر شد.
به رغم گفته برخي افراد كه آمبولانسها و آتشنشانيها دير در محل حاضر شدند، بايد گفت حضور آتشنشانها و آمبولانسها ظرف پنج تا پانزده دقيقه، نشاندهنده تلاش سريع همه ارگانها براي كمك رساندن به مصدومان حادثه بود كه با حضور در محل، سريعا به اطفاي حريق ناشي از انفجار هواپيما پرداختند. تلاش آتشنشانها براي راه يافتن به داخل ساختمان و مهار شعلههاي مرگآور آتش، تلاشي قابل تحسين بود. اما چه سود كه انفجار هواپيما همه سرنشينان را روانه ديار باقي كرده بود. تلاش براي نجات ساكنان آپارتمان و منطقه، تنها اميد باقيمانده بود.
عمق فاجعه زماني آشكار ميشود كه درباره تواناييهاي هواپيماهاي «C-130» بيشتر بدانيم. هواپيماهايي كه اگرچه قديمي هستند، اما به علت تواناييهاي فوقالعاده آنان، به عنوان ايمنترين هواپيماها شناخته شدهاند.
اين هواپيماهاي ترابري كه براي نخستين بار، چهار فروند از آنها در خرداد ماه سال 42 و با نام مستعار «هركولسي» به خدمت نيروي هوايي ارتش ايران درآمد، اولين هواپيماي چهارموتوره و نخستين هواپيماي جت ملخدار ترابري به شمار ميرود كه وارد خدمت نيروي هوايي شدهاند. موتورهاي اين هواپيما از نوع توربوپراپ (جت ملخدار) و داراي گنجايش 93 نفر سرباز با تجهيزات كامل يا 64 نفر چترباز با تمام وسايل و يا 73 بيمار با برانكارد و دو نفر پرستار بوده و قادر به حمل حداكثر 22 تن بار و به طور عادي 18 تن بار و مجهز به دستگاه تهويه كامل داخلي و تأمين فشار هوا در ارتفاع بالاست. حداكثر وزن قابل تحمل هنگام برخاستن، 61.234 كيلوگرم بار و وزن عملياتي آن 31.433 كيلوگرم است. شعاع عملش با حداكثر بارگيري 3420 كيلومتر و با 1134 كيلوگرم بار، 4988 كيلومتر است. طول باند لازم براي فرود هواپيما با بارگيري كامل در ارتفاع سطح دريا، تنها 2/1 كيلومتر است.
C-130j» آخرين مدل طراحيشده اين هواپيماست كه نسبت به مدلهاي پيشين آن سريعتر و پرقدرتتر است.
پس از طراحي نخستين مدل اين هواپيما (C130A) به تعداد 219 فروند، حدود چهار دهه پيش تاكنون مدلهاي زيادي از آن توليد شده است. «C130B»، دومين مدل آن بود كه در مي 1959 (1338) وارد خدمت نيروي هوايي آمريكا شد و سپس چهار سال بعد به خدمت نيروي هوايي ارتش ايران نيز درآمد.
بعدها نيروي هوايي با مدلهاي جديد و نيرومندتري از اين نوع هواپيما تجهيز شد. اين هواپيماها كه به خاطر قدرتشان به «هركوس» معروفند، توانايي پرواز با دو موتور (از چهار موتور) را نيز دارند. به اين ويژگي بايد تواناييهاي ديگري از جمله فرود با سينه بدون استفاده از چرخ را نيز اضافه كرد.
به اين ترتيب، هواپيماي «C-130» نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي كه ديروز در اثر نقص فني و در مسير بازگشت سقوط كرد، ميتوانست در مكانهايي مانند فرودگاه امام خميني، اتوبان قم و حتي دشتهاي اطراف منطقه نيز فرود اضطراري نمايد. كما اينكه بارها و در كشورهاي مختلف شاهد فرود آمدن اضطراري هواپيماها در اتوبانهاي كشورهاي مختلف بودهايم و به هر حال امكان فرود در مناطق گفتهشده با توجه به وضعيت اضطراري هواپيما و تواناييهاي هواپيماهاي «C-130» گفتهشده وجود داشته است.
تا کنون ۲۲۵۳ فروند از انواع مختلف این هواپیما ساخته شده است که تا امروز ۲۸۱ فروند آن به دلایل گوناگونی ساقط شده اند.در ایران هم ۸ فروند از آن دچار سنحه شده است هم اکنون نیروی هوایی دارای ۱۵ فروند از این نوع هواپیما می باشد
«ليلا» يكي از ساكنين طبقه ۶ ساختمان ۳۶ واحدي بلوك ۵۲ شهرك توحيد مي گويد: «همراه برادرم سعيد در سالن پذيرايي پشت ميز كامپيوتر نشسته بوديم. من از بيرون آپارتمان صداي عجيبي شنيدم. وقتي از پنجره نگاه كردم، يك هواپيما را ديدم كه مستقيم به طرف پنجره ما مي آمد. چرخ ها باز بودند و هنگامي كه به ملخ هاي هواپيما دقت كردم متوجه شدم كه هيچكدام مرتب كار نمي كنند و چرخش آنها طبيعي نيست.
هواپیمای سی ۱۳۰ هواپیمایی ۴ موتوره می باشد و در این هواپیما برای هر موتور سیستمی جداگانه برای هیدرولیک و ... تعبیه شده است و تنها دلیلی که باعث خاموشی هر چهار موتور می شود ٬ وجود مشکل در سیستم انتقال سوخت از مخزن هواپیما به موتور ها می باشد که سال ها پیش یک هواپیمای سی ۱۳۰ که جمعی از فرماندهان را با خود حمل می کرد به علت دستکاری در سیستم سوخت آن دچار سانحه شد و همه مسافران جان باختند. به وجود آمدن مشکل در هر چهار موتور به طور همزمان و ناپایداری هواپیما از جمله نقوصی است که به همین راحتی به وجود نمی آید و ...
چرا خلبان؟
انداختن تقصیرها به گرد خلبان کار درستی نمی باشد٬ کاپیتان گوهری خلبان کم تجربه ای بوده است (۲۲۰۰ ساعت پرواز) ولی در داخل کابین افرادی چون کمک خلبان جعفری و مهندس پرواز و سرهنگ سرگل ناوبر(استاد دانسگاه خلبانی) وجود دارد و این افراد در طول پرواز با خلبان همکاری می کردند و خلبان تنها فرد تصمیم گیرنده نبوده است . متاسفانه این هواپیما فاقد جعبه سیاه بود و دلایل اصلی سقوط که به زودی اعلام خواهد شد به صورت کارشناسانه نخواهد بود و بر پایه شواهد اعلام خواهد شد.
متأسفانه در بيشتر اين حادثهها، خلبان مقصر شناخته ميشود در حالي كه در اينگونه موارد، خلبان تنها حلقه آخر و كاملكننده اشتباهاتي است كه ممكن است پيش از آن رخ داده باشد. هيچگاه در اين موارد نبايد تيم فني، آشيانه هواپيما، برج مراقبت. اتاق كنفرانس مديران شركت يا سازمان مربوطه را فراموش كرد. درواقع خلبان در اين موارد تنها نقش دروازهبان را در تيم فوتبال ايفا ميكند كه به هر حال چون حلقه آخر اين زنجيره به هم پيوسته است، اكثرا همه اشتباهات به وي نسبت داده ميشود.
فیلم کوتاه از نشستن هواپیمای سی ۱۳۰ در فرودگاه مهرآباد تهران
لطفا نظر خود را درمورد سانحه در بخش نظر بدهید قرار دهید
برگرفته از تحلیلات ٬ تحقیقات مدیر وبلاگ و خبرگذاری ها استفاده از این مطلب به خاطر رعایت اصول اخلاقی با ذکر منبع " وبلاگ ایمنی هواپیمایی ایران" بلامانع است